حجم عملیات خاکی

عملیات خاکی چیست ؟

عملیات خاکی، از مهمترین مراحل اجرایی در پروژه های عمرانی است که بر اساس ضوابط خاص انجام می شود. محاسبه عملیات خاکی نیز بسته به نوع عملیات های خاکی، متفاوت می باشد. استفاده از نرم افزار های مربوطه، می تواند این محاسبات را آسان نماید.

تعریف عملیات خاکی

به کلیه عملیاتی که جهت تسطیح و آماده سازی اراضی، تمیز سازی بستر و حریم راه، خاکریزی و خاکبرداری برای مقاصد مختلف عمرانی همچون راهسازی و ساختمان سازی، انجام می شود، عملیات خاکی اطلاق می شود. عملیات های خاکی می بایست بر اساس نقشه های اجرایی و یا دستورات دستگاه نظارت صورت پذیرند. در واقع در نقشه های اجرایی ابعاد و اندازه های لازم برای تمامی عملیات های خاکی مانند خاکریزی و خاکبرداری و به عبارتی حجم عملیات خاکی مشخص می شود.

خاک برداری

محاسبه ی حجم عملیات خاکی

محاسبه حجم عملیات خاکی از مهمترین مراحل در اجرای یک پروژه عمرانی می باشد. بسته به شرایط هر منطقه و وجود و یا عدم وجود تاسیسات، تجهیزات و بنا های دیگر، مستحدثات، ابنیه فنی و عوامل دیگر حجم عملیات خاکی متفاوت خواهد بود. اما به طور کلی:

  • اگر در یک منطقه صرفاً عملیات های خاکی، شامل عملیات خاکبرداری و یا تنها عملیات خاکریزی باشد، پرو فیل های تهیه شده یکسان خواهند بود. در این موارد سطح پروفیل ها و هم چنین فاصله بین هر 2 پروفیل محاسبه می گردد. حاصل ضرب این 2 مقدار حجم عملیات خاکی برای هر نقطه را نشان می دهد. این محاسبات برای کلیه نقاط انجام می شود و سپس مجموع حجم خاکبرداری و یا خاکریزی کلیه نقاط با هم جمع می گردد. نهایتاً حجم کلی عملیات خاکی به دست می آید.
  • اگر عملیات های خاکی هم شامل خاکبرداری و هم خاکریزی باشد، لازم است که نقطه عطف یعنی جایی که عملیات های خاکی از خاکبرداری به خاکریزی تبدیل می شود و یا بالعکس را تعیین نموده و فاصله آن تا پروفیل خاکبرداری و خاکریزی را محاسبه و سپس حجم آن محاسبه می شود. به این صورت که مجموع 2 سطح مذکور را تعیین می کنیم و پس از آن سطح مربوط به پروفیل خاکبرداری را در فاصله 2 پروفیل ضرب نموده و حاصل را به مجموع 2 سطح تقسیم می نماییم. بدین صورت فاصله نقطه عطف تا خاکبرداری تعیین می شود که اگر این فاصله خاکبرداری ضرب در سطح خاکبرداری شود، نصف مقدار حاصله برابر با حجم خاکبرداری می باشد. در مورد خاکریزی نیز روال محاسبات به همین شکل می باشد.
  • اگر در یک پروفیل بخشی خاکبرداری و بخشی خاکریزی باشد و پروفیل بعدی تنها خاکبرداری باشد، برای محاسبه حجم عملیات خاکی مربوط به خاکبرداری، مشابه اولین مورد ذکر شده و برای عملیات خاکریزی، مشابه دومین مورد، عمل می کنیم.
  • اگر در هر 2 پروفیل مجاور، بخشی خاکبرداری و بخشی دیگر خاکریزی باشد نیز در محاسبات عملیات خاکی، قسمت خاکبرداری ها با هم و قسمت خاکریزی ها با هم و مانند اولین مورد، تعیین می شوند.

عملیات خاکی چیست ؟

نرم افزار های کاربردی در محاسبه حجم عملیات خاکی

برخی از نرم افزار هایی که در محاسبه حجم عملیات های خاکی مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:

  • نرم افزار محاسبه حجم عملیات خاکی (Grade plan)
  • نرم افزار راهسازی راهکار- RahkaR Road Software
  • نرم افزار Auto Civil 3D
  • نرم افزار Auto Land

ماشین آلات مورد نیاز برای عملیات خاکی

برای انجام عملیات های خاکبرداری از وسایلی مانند:

  • لودر
  • بیل مکانیکی
  • بیل بکهو
  • شاول
  • مینی لودر
  • کامیون

استفاده می شود. برای عملیات پی کنی و گودبرداری، راندمان بیل مکانیکی بیشتر از لودر می باشد. چون بیل مکانیکی قادر است به صورت همزمان با عملیات خاکبرداری، عملیات بار گیری را نیز انجام دهد. راندمان بیل های مکانیکی چرخ زنجیری، نسبت به بیل های مکانیکی چرخ لاستیکی بالاتر است. همچنین در انتخاب نوع ماشین آلات باید به جنس زمین، میدان مانور ماشین آلات و هم چنین قابلیت تردد ماشین آلات توجه کرد. انتخاب نوع ماشین آلات عملیات های خاکی بر عهده ی سرپرست کارگاه است.

حجم عملیات خاکی